Loop je binnenkort een beetje trendy cocktailbar binnen, dan zie je het steeds vaker gebeuren: in plaats van een uitgebreide cocktail met zes ingrediënten en een gegrilde kruidentak erbovenop, schenkt de bartender gewoon whisky met bruisend water in een lang glas vol ijs. Geen poespas, wel precisie. Dat drankje heet een highball en het is op dit moment de populairste manier om whisky te drinken, van Tokio tot Londen en inmiddels ook in Nederlandse bars.
Dat is opvallend, want een highball lijkt op het eerste gezicht het tegenovergestelde van alles waar de cocktailwereld de afgelopen jaren voor stond. Geen ellenlange ingrediëntenlijst, geen bitters uit een apotheekflesje, geen bartender die drie minuten staat te schudden. Toch is precies die eenvoud de reden dat het drankje nu overal opduikt.
Wat een whisky-highball precies is
Een highball is in de basis niets meer dan whisky, ijs en sodawater, geserveerd in een hoog glas. Geen siroop, geen sap, geen garnering die je eerst moet googelen. De verhouding is meestal één deel whisky op twee tot drie delen bruiswater, met flink veel ijs om het drankje koud en licht te houden. Je kunt het zien als het whisky-equivalent van een gin-tonic: simpel, verfrissend en juist daardoor makkelijk te waarderen, ook als je normaal geen whisky-drinker bent.
De naam en de populariteit komen oorspronkelijk uit Japan, waar de highball al decennia een vast onderdeel is van de bar- en restaurantcultuur. In het westen werd whisky lang gezien als iets dat je puur of met één ijsklontje drinkt, terwijl Japan allang had ontdekt dat je er ook gewoon een frisse, makkelijk weg te drinken avonddrank van kunt maken. Op Wikipedia staat de highball dan ook al langer omschreven als een van de oudste cocktailstijlen die er bestaan, al heeft hij nog nooit zo'n hoofdrol in het westerse bargebeuren gehad als nu.
Waarom iedereen nu overstapt op de highball
De belangrijkste verklaring zit niet in de drank zelf, maar in hoe mensen willen drinken. Jongere drinkers kiezen steeds vaker voor lichtere, langere drankjes in plaats van zware cocktails met veel alcohol en suiker. Een highball bevat door de grote hoeveelheid bruiswater relatief weinig alcohol per glas, dus je kunt er eentje langzaam wegdrinken bij de borrel zonder dat je na twee rondes al duizelig wordt. Dat past bij een generatie die bewuster drinkt, maar niet per se minder wil uitgaan of minder wil genieten.
Daarnaast speelt premiumisering een rol. Mensen drinken gemiddeld minder vaak, maar als ze drinken, kiezen ze liever voor iets van betere kwaliteit. Een highball is de perfecte manier om een net iets duurdere whisky tot zijn recht te laten komen, zonder dat je er een complete bartender-cursus voor nodig hebt. Je proeft de whisky nog steeds, alleen dan in een frissere, toegankelijkere vorm.
Nederlandse whisky wordt eindelijk interessant
Wat het extra leuk maakt om nu op de highball-trein te springen: je hoeft niet meteen naar Schotland of Japan te kijken voor een goede fles. Nederland heeft de afgelopen jaren een opvallend snel groeiende eigen whiskyscene gekregen, met inmiddels tientallen serieuze stokerijen verspreid door het land. Een paar jaar geleden was Nederlandse whisky nog een curiositeit die je cadeau kreeg van een oom met een hobby, inmiddels winnen flessen uit eigen land internationale prijzen.
Dat is fijn voor de highball, want je hebt bij dit drankje niet per se de duurste, meest complexe single malt nodig. Een degelijke, iets jongere whisky met een helder, fruitig profiel werkt vaak beter dan een zware, rokerige fles die je liever puur drinkt. Zo kun je met een relatief betaalbare Nederlandse whisky toch een drankje maken dat aanvoelt als iets bijzonders.
Zo maak je zelf een highball die klopt
Het verschil tussen een matige en een geweldige highball zit in details die niks kosten, maar wel discipline vragen.
- Vul het glas met ijs, niet half maar helemaal. Weinig ijs betekent dat de drank snel verwatert en lauw wordt.
- Gebruik koud sodawater, direct uit de koelkast of fles. Warm bruiswater heeft minder bubbels en dat merk je direct in de afdronk.
- Schenk de whisky eerst, de soda pas daarna. Zo mengt het beter zonder dat je moet roeren en alle koolzuur verdwijnt.
- Roer één keer, kort en verticaal. Lang roeren jaagt de bubbels eruit, en die bubbels zijn precies waarom dit drankje zo verfrissend is.
- Een schil citroen of een takje munt mag, maar is optioneel. De highball draait om puurheid, niet om garnering.
Dit soort precisie in kleine stappen is ook precies waarom een goed doordacht kerstdiner staat of valt bij details: het grote werk zit vaak in de kleine dingen die je normaal zou overslaan.
Welke whisky werkt het beste in een highball
Niet elke whisky is geschikt. Een zware, turfrijke whisky met veel rokerige smaak verdrinkt al snel in het bruiswater en raakt dan uit balans in plaats van verfrissend te zijn. Kies liever voor een blended whisky of een lichte single malt met tonen van appel, honing of graan. Japanse merken zijn hier al jaren de referentie, maar ook diverse Schotse blends en de nieuwere Nederlandse stokerijen leveren profielen die zich uitstekend lenen voor dit gebruik.
Twijfel je tussen een fles voor puur drinken en een fles specifiek voor de highball, dan is dat eigenlijk een vrije keuze geworden: steeds meer merken brengen inmiddels zelfs aparte, lichtere varianten uit die vooral bedacht zijn met de highball in gedachten.
Dit drink je komend weekend bij de borrel
Je hoeft geen cocktailshaker, geen bitters en geen ingewikkelde garnering in huis te halen om mee te doen met deze trend. Een fles redelijke whisky, een pak ijs en een fles koud sodawater is alles wat je nodig hebt. Vergelijk het gerust met hoe je de alcoholvrije winterdrankjes benadert: simpel, met oog voor de juiste verhoudingen, en net zo lekker bij de bank als op een feestje. Of je nu zelf thuis een highball maakt of er eentje bestelt tijdens de decembermaand vol borrels en feestjes, je zit met dit drankje in elk gezelschap goed. Precies daarom gaat de highball dit seizoen niet meer weg van de kaart.