Elke dag overlijden in Nederland gemiddeld vijf mensen door zelfdoding, blijkt uit cijfers die het CBS in juni 2026 publiceerde. Ruim twee derde van hen is man. Toch blijft het onderwerp op verjaardagen, in de kleedkamer en aan de bar vrijwel onbespreekbaar. November is Movember, de maand waarin wereldwijd aandacht gaat naar de gezondheid van mannen, en de cijfers over mentale gezondheid verdienen net zoveel aandacht als die snor die overal opduikt.
De cijfers zijn harder dan je denkt
In 2025 maakten volgens het CBS 1.758 mensen in Nederland een einde aan hun leven: 1.205 mannen en 553 vrouwen. Omgerekend naar de bevolkingsopbouw komt dat neer op 13,4 zelfdodingen per 100.000 mannen, tegenover 6,1 per 100.000 vrouwen. Een jaar eerder, in 2024, was dat verschil nog iets groter: 14,0 tegenover 6,6 per 100.000. Mannen overlijden dus structureel meer dan twee keer zo vaak door zelfdoding als vrouwen, en dat patroon staat al jaren vast.
Het risico loopt ook op met de leeftijd. Tussen 2020 en 2025 lag het sterftecijfer bij mannen van 50 tot 60 jaar gemiddeld op 21,5 per 100.000, en bij mannen van 60 tot 70 jaar op 19,0 per 100.000. Dat is ruim boven het landelijke gemiddelde en boven dat van vrouwen in elke leeftijdscategorie. Precies de leeftijd waarop veel mannen denken dat ze er allang doorheen horen te zijn.
De kloof tussen mannen en vrouwen krimpt ook niet. Volgens dezelfde CBS-tabel piekte het sterftecijfer bij mannen in 2013 op 16,0 per 100.000, tegen 13,4 in 2025. Een daling dus, maar bij vrouwen ging het in diezelfde periode van 6,6 naar 6,1 per 100.000. Allebei iets omlaag, verschil tussen mannen en vrouwen even hardnekkig als altijd.
Waarom je er niet over praat
Movember noemt op zijn eigen site één hoofdreden waarom mannen zelden over hun hoofd praten: stigma. "Men struggle with their mental health just as much as anyone. The difference is stigma", schrijft de organisatie. Niet een gebrek aan gevoelens dus, maar de drempel om ze te benoemen.
Dat stigma werkt in de praktijk heel concreet. Je vraagt een collega hoe het gaat, hij zegt "goed", en daar stopt het gesprek. Niemand wil doorvragen, want dat voelt al snel als bemoeizucht. Herkenbaar? Het is dezelfde reflex die ook opspeelt bij de signalen van prostaatkanker: mannen wachten liever af dan dat ze iets melden wat achteraf "voor niks" blijkt.
Dit zijn de signalen bij een vriend
Je hoeft geen psycholoog te zijn om te merken dat het niet goed gaat, stelt Movember. Let op veranderingen: iemand die normaal elke week traint en plotseling drie keer afzegt, die nooit meer als eerste appt, of die juist overdreven grappen maakt over hoe slecht alles gaat. Ook slaapproblemen, meer drinken dan normaal en een verwaarloosd uiterlijk zijn signalen die vaker samengaan met mentale klachten.
Belangrijk: dit zijn geen diagnoses, het zijn aanleidingen om een keer door te vragen. Movember noemt het bewust opbouwen van weerbaarheid "mental fitness": niet alleen overleven tijdens een zware periode, maar vooraf al sterker staan. Dezelfde logica geldt voor je lichaam. Je wacht ook niet tot je conditie zichzelf herstelt: een hogere VO2max bouw je op voordat je hem nodig hebt, en met je hoofd werkt dat niet anders.
Zo begin je het gesprek zonder dat het raar wordt
Movember geeft een paar concrete openingen die werken, juist omdat ze geen directe vraag naar gevoelens zijn:
- Vraag naar iets concreets: "Hoe ging die deadline vorige week eigenlijk?" werkt beter dan een vlak "hoe gaat het met je?"
- Doe iets samen terwijl je praat. Een wandeling of een rit in de auto voelt minder confronterend dan tegenover elkaar aan een tafel zitten.
- Blijf aanwezig, ook als hij nog niet wil praten. Eén keer vragen en dan loslaten helpt niemand, af en toe blijven aanhaken wel.
- Denk je dat iemand aan zelfmoord denkt, vraag dan rechtstreeks door en wacht niet af. Bang zijn om de "verkeerde" vraag te stellen is vaker het probleem dan de vraag zelf.
- Eén gesprek is vaak niet genoeg. Kom er later nog eens op terug, ook als het eerste gesprek weinig opleverde.
Praat je liever eerst met iemand die hiervoor is opgeleid, dan kun je dag en nacht gratis bellen of chatten met 113 Zelfmoordpreventie.
Movember is meer dan een maand snor laten groeien
De snor levert leuke foto's op kantoor op, maar het echte doel van Movember is dat gesprekken over mentale gezondheid normaal worden, niet alleen in november. Net zoals je niet pas aan huidverzorging denkt zodra je gezicht al kapot staat, werkt een goed gesprek het beste voordat het echt nodig is.
Dus app deze maand die ene vriend die al even niet meer van zich laat horen. Niet met een appje met een vraagteken, maar met een telefoontje of een bak koffie. Het kost je een kwartier. Voor hem kan het het verschil maken.